Anasayfa Lys 2010 LYS 3 12.sınıf Türk edebiyatı çıkan konular

YGS - LYS



2010 LYS 3 12.sınıf Türk edebiyatı çıkan konular
YGS - LYS - LYS

Hayatta iki tür insan vardır: Birinci gruptakiler, hayata eldivenle dokunanlar; ikinci gruptakiler, hayata eldivensiz dokunanlar. Hayata eldivenle dokunanların hiç yıpranmamak gibi bir ayrıcalıkları vardır. Eldivensiz dokunmaya görün acır, yanar canınız. Ama her şeyi daha derinliğine duyumsar, daha yoğun yaşarsınız.

Sanatçının bunlardan birini seçme lüksü yoktur. O, hayata eldivensiz dokunanlardandır.

1. Bu parçada geçen “sanatçının hayata eldivensiz dokunması” sözüyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

A) Ümitlendirici ortamlar yaratma

B) Yaşamdaki güçlükleri doğrudan anlatma

C) Yaşanılanları bir değerlendirmeden geçirme

D) Olayları düş gücüyle yeniden yaratma

E) Yaşama yeni anlamlar yükleme

 


 

Özellikleri yönünden hiçbir akım içinde yer almayan şairler var. Bunlar, kendi kuşağından olanların yazdıklarına da benzemeyen bir şiir yazıyorlar. Bir kuşak ya da gruba katılmadıkları için şiirlerinin bulutsu bir görünüşü var. Bunları yazanlar, kendilerine özgü bu şiirlerle şiirin bir mozaik olduğunu önümüzdeki birkaç yıl içinde gösterecekler.

2. Bu parçadaki altı çizili sözlerle anlatılmak istenen aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

A) Özellikleri ve sınırları belirgin olmayan – çeşitlilik içeren

B) Düş gücüne ağırlık veren – teknik açıdan kusursuz

C) Duyguları devindiren – sanat değeri taşıyan

D) Belirli konular üzerinde yoğunlaşan – birçok ögesi olan

E) Kendinden öncekileri yadsıyan – okur duyarlığına seslenen

 

3. Aşağıdaki dizelerin hangisinde eylem, nedeniyle birlikte verilmiştir?

A) İnsan balıklama dalmalı içine hayatın

Bir kayadan zümrüt bir denize atlarcasına

 

B) Uzandın mı bir kez sımsıcak kumlara

Dinleneceksin bir kum tanesi, bir yaprak gibi

 

C) Kederi de yaşamalısın bütün benliğinle

Acılar da sevinçler de olgunlaştırır insanı

 

D) Yaşadın mı yoğunluğuna yaşayacaksın bir şeyi

Koklamaktan bitkin düşmüşçesine bir çiçeği

 

E) İnsan bütün güzel müzikleri dinlemeli alabildiğine

Tüm benliği seslerle, ezgilerle dolarcasına

 

(I) Rus edebiyatının hiçbir kahramanı, ne Raskolnikov ne Mişkin ne de Prens Andrey eski Rus insanını hatta tüm Doğuluları “Oblomov” kadar açıklıkla, en özlü yanıyla temsil edebilir. (II) Doğu, belki de ilk kez Gonçarov’un bu büyük yapıtında kendi kendini tanımaya, Batı’dan farkını anlamaya başlamıştır. (III) Oblomov, çiftliği, köleleri olan bir derebeyidir, bu düzen değişince ekmeğini kendi kazanan insanlar arasında yaşamaya başlar. (IV) Böyle yaşamaya hazır olmayan iradesini yitirir ve Oblomov, ölüme benzeyen bir uyuşukluğa gömülür. (V) Ancak Gonçarov, büyük romancılarda görülen “yaşamdaki dram karşısında gülümseme”sini hiç eksik etmez, okurunu da gülümsetmeyi başarır.

4. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangilerinde romanı özetlemeyi amaçlayan bir nitelik vardır?

A) I. ve III.              B) II. ve IV.            C) II. ve V.       D) III. ve IV.       E) IV. ve V.

 

Karikatür insanların, varlıkların, olayların hatta duygu ve düşüncelerin gülünç yanını yakalayıp bunu abartılı

I                          II                                  III

çizimlerle gülmecesel bir anlatıma dönüştürme sana-

IV                 V

tıdır.

5. Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangisi yalnızca çekim eki almıştır?

A)    I.             B) II.        C) III.      D) IV.      E) V.

 

Kıyıköy’ün eski adı Midye. Kazandere ile Pabuçdere’nin denize döküldüğü yerde, yüksek bir

I

kayalığın üzerinde kurulu. Bu ilginç konumunun yanı sıra daracık sokakları, eski ahşap evleri ve balıkçı yaşantısı, burayı büyüleyici hâle getiriyor. Bir zamanların zor ulaşılır balıkçı köyü, artık keşfedilmiş

II                                                  III

bir yer. Kıyıyı izleyen orman yolları, Kıyıköy ve

IV

İğneada arasında da aynı şekilde uzayıp gidiyor.

V

6. Bu parçadaki numaralanmış fiilimsilerden hangisi sıfat olarak kullanılmamıştır?

A)    I.             B) II.        C) III.      D) IV.      E) V.

 

(I) Yaşlılığın erdemleri üzerine bugüne değin neler söylenmemiş neler yazılmamış… (II) Cicero, Yaşlılık adlı yapıtında nasıl da över, yüceltir yaşlılığı; insanın bilgeleştiği, yaratma gücünün doruğa ulaştığı bir dönem diye adlandırır. (III) Yaşamın gerçek anlamına ancak bu dönemde ulaşırmış kişi. (IV) Çünkü yaşlılık, deneyime dayalı, kavrama ve algılama gücünü keskinleştirip geliştiren bir okulmuş. (V) Bundan da öte, insanı değişik yönlerden durultup dinginleştiren, tutkuların her türünden arındıran sessiz bir güçmüş yaşlılık.

7. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?

A) I. cümle, biçimce olumsuz fiil cümlesidir.

B) II. cümle, bağımlı sıralı cümledir.

C) III. cümle, bileşik cümledir.

D) IV. cümle, olumlu, kurallı cümledir.

E) V. cümle, devrik isim cümlesidir.

 

Okuma alışkanlığının gelişmemiş olması, bireylerin, yaşamı yeterince kucaklayamaması, olup bitenleri anlayamaması ve takvim yaşlarını dünyada birkaç yüzyıl yaşamışçasına engin bir zenginlikle donatamaması sonucunu doğurur.

8. Bu cümlede aşağıda verilenlerden hangisi yoktur?

A) Yer yön belirteci

B) Kalma durumu eki almış sözcük

C) Adlaşmış sıfat

D) Yeterlik fiilinin olumsuzuyla çekimlenmiş sözcükler

E) Belgisiz sıfat

 

Giderek sevgisizleşen çevremize, duyguların “fast

food” mutfağından çıkışına bakıyorum ( ) Her konuda acelemiz var. Öylesine acelemiz var ki yaşamaya zaman kalmıyor. Gülüşlerimiz de beklentilerimiz de bir örnek ( ) İnsan olmaya ( ) “Her şey bir insanı sevmekle başlar ( )” sözünü anımsamaya ayıracak bir saniyemiz bile yok. Ya da Gülten Akın’ın dediği gibi “Ah kimselerin vakti yok, durup ince şeyleri anlamaya ( )”

9. Bu parçada ayraçlarla ( ) belirtilen yerlere aşağıdakilerin hangisinde verilen noktalama işaretleri sırasıyla getirilmelidir?

A) (…) (.) (;) (,) (.)                 B) (.) (…) (,) (,) (!)       C) (.) (…) (:) (,) (…)       D) (.) (.) (,) (.) (!) E) (…) (.) (;) (.) (.)

 

1920’li yıllardı. Bizim evde dedem utunu yanından hiç

I                                                   II

eksik etmezdi. Gramofondan klasik Türk müziği din-

III

lerdik o yıllarda. İstanbul Şehir Tiyatrolarında Muhsin

IV

Ertuğrul’un sahneye koyduğu oyunları kaçırmazdık.

 

Ayrıca öğretmenlerimiz de bizi kitap okumaya yön-

V

lendirirdi.

10. Bu parçadaki numaralanmış sözlerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

A) I.         B) II. C) III.      D) IV.      E) V.

 

(I) Romancı, romanını yazarken kendi yaşamından da başkalarının yaşamından da yararlanabilir. (II) Ama romanını salt kendi yaşamına dayandırmaya kalkışırsa gündelik yaşamın ayrıntılarıyla kurmaca dünyanın, bir başka deyişle romanın kuralları çatışır.

(III) Bu çatışma yüzünden kurguda başarı sağlanamaz. (IV) Yazarına ne kadar ilginç ne kadar vazgeçilmez gelirse gelsin, roman, okuru ilgilendirmeyen bir yığın ayrıntıyla dolar. (V) Günlük yaşamın ayrıntılarıyla kurmaca dünyanın ayrıntıları birbirine benzemez. (VI) Kurmaca dünya ile ilgili ayrıntıların o dünya içinde belirli işlevleri vardır.

11. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinden sonra düşüncenin akışına göre “Oysa gündelik yaşam, işlevsel olmayan ayrıntılarla doludur.” cümlesi getirilebilir?

A) I.         B) III.       C) IV.      D) V.       E) VI.

 

“İnsanların işine yaramayan bir mesleği yapmaktan utanç duyardım.” Bana bu sözü, Aşağı Fırat Bölgesi’nde MÖ 4000 yıllarını araştıran Çinli bir arkeolog söyledi. Kazıdan çıkardıklarını bilgisayara göndermek üzere kodlamaktaydı o sırada. İlk bakışta binlerce yıl öncesinin bir çömlek parçasını ya da bozkır toprağını araştırmayı amaçlayan bir çalışmanın, bilim çevreleri dışındaki insanların ne işine yarayacağı sorulabilir. Tıpkı sözcükleri yan yana, alt alta sıralayarak şiir yazmanın ne işe yaradığının sorulabileceği gibi. Ama günümüzden 6000 yıl önce Sümerlerin kumlu toprakta bitki yetiştirmenin gizini bulduğunu ortaya çıkarmak, arkeolojinin insanlığa bir armağanıdır. Bunun gibi ben de sıkıntılı günlerimde Neruda ve Nazım’la konuşarak yaşamımı yönlendirirken şiirin bu yararını nasıl göz ardı edebilirim.

12. Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisi yoktur?

A) Tanımlama B) Alıntı                 C) Nesnel veriler                                D) Karşılaştırma  E) Terimler

 

Sanırım Ayvalık’ın havasından, sabahları çok erken uyanıyorum bu rüzgârlı bayırda. Uyanınca soluğu bahçede alıyorum. Belki de yaşlılık romantikliği benimkisi. Doğa sessiz ama büyük bir öğretmendir. İlgilendikçe hepsinin adlarını birer birer öğreniyor, ateş çiçeğine yıldız çiçeği, sardunyaya ortanca demiyorum. Gülleriyse renkleriyle, boylarıyla adlandırıyorum: çalı gülü, bodur gül… Görünüşleriyle, huylarıyla bile: narin gül, şımarık gül, mahzun taze… Güllerden birini tırmanıcı gül sanıp bahçe kapısının arkasına dikmişler. Oysa değil. Tırmanmak bir yana, boynunu bükmüş hep öyle duruyor. “Mahzun taze” dediğim o. “Şımarık gül”ün sabah kahkaha atarak uyandığını söylesem inanmazsınız.

13. Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisi yoktur?

A) Kişileştirme                     B) Örnekler           C) Sözde soru cümlesi D) Çoğullaştırmalar   E) Eksiltili cümle

 

 

Yaşadığımız günleri duyurur bize edebiyat dergileri.

Yaşamı kalıcı yanlarıyla verir. Hele en taze şiirler, dizeler! Ataç, “Ölürken bana en genç şairin en son şiirinden dizeler okusunlar.” demiş. Ben de her sabah uyanır uyanmaz, her gece yatmadan önce, en yeni dizeleri okurum. Taze dizelerle yaşamak kadar kişiyi gençleştiren, yaşama bağlayan bir şey olamaz. Ne demiş Baudelaire: “Sağlıklı bir kişi yirmi dört saat ekmeksiz yaşar ama şiirsiz asla.” Şiir okumanın tadını alırsanız siz de hak verirsiniz bu söze.

14. Bu parçanın anlatımıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Tanıklıklardan yararlanılmıştır.

B) Olasılık dile getirilmiştir.

C) Koşul belirtilmiştir.

D) Öznellik ağır basmaktadır.

E) Nitelendirmelerden yararlanılmıştır.

 

Uzakta bir sürü gördük. Bizim yaklaştığımızı anlayınca otlamak için yere eğilmiş olan başlar, hep birden dikildi. Ceylanlar hiçbir tayda görmediğim ince, çevik, zemberekli bir hareketle koşmaya başladı. Arka ayakları pervane gibi işledi, kumu birden köpürttü. Biraz ötede askerce bir düzenle yine durdu. İçlerindeki teke aralarından ayrıldı, geriye döndü, dikildi ve bekledi. Bu, sürüsüne kaçma fırsatı vermek için kendisini feda etmek istediği anlamına geliyordu. Biz de onun kaçıp rahatça sürüsüne katılması için otomobili durdurduk.

15. Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisine başvurulmamıştır?

A) Betimlemeye B) Öykülemeye   C) Açıklamaya     D) Benzetmeye   E) Kanıtlamaya

 

Yazarın kendisi değil, seçtiği anlatıcılar kurmaca dünyada yaşar. Anlatıcıların her biri de diğer kahramanlar gibi, yazarın yarattığı kurmaca dünyanın dışına çıkamazlar. Ne var ki ----. Bu yüzden kurguladığı bir romanda kahramanları ile özdeşleştirilen veya kurgu olan bir olayın gerçekmiş gibi kabul edilmesinden yakınan birçok yazar vardır. Umberto Eco’nun bir okurunun, yazarın anlattığı sokakta çıkan yangını göremeyişine kızması, Genç Werther’in Acıları’nda anlatılanların yaşanmış gibi algılanmasının intihar oranını artırması, okurların edebiyattan nasıl etkilendiklerinin bir göstergesidir. Bu tür olaylar, “Edebiyat nedir ve yaşamı nasıl etkilemektedir?” sorusuna verilecek birçok yanıt olduğunun kanıtıdır.

16. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) çoğu okurun dünyasında, gerçek ve kurmaca kavramları, ayrılmayacak kadar birbirine girmiştir

B) edebiyatın, insandan çıkıp yine insana dönen bir yaratıcı yazı etkinliği olduğu unutulmamalıdır

C) anlatıcı, kişisel olmayan, evrensel değerleri göstermeye çalışmalıdır

D) yazarların yapıtları, yaşamlarından bağımsız düşünülmelidir

E) ünlü yazarların, hep dikkate değer konuları ele alacağı yönünde yaygın bir kanı vardır

 

Dilin kültürle, düşünce dünyasıyla iç içe olduğu hiçbir zaman göz ardı edilmemeli. Bu yüzden daha dil öğrenme aşamasında çocuklarımıza Türkçenin tadını duyurmak zorundayız. Bu da ancak değerli yapıtlar okunarak olacaktır. Bugün yazık ki çocuklar Türkçeyi, televizyonda seyrettikleri, anlatımı bozuk ve yabancı kültürlere ait çizgi filmlerden öğreniyorlar. Masallarımızın, bilmecelerimizin, tekerlemelerimizin, türkülerimizin dili ve o dili besleyen kaynak, giderek yok olmakta. Biz dilimizi korumayı sadece, “Şu sözcüğü kullandın, bunu kullanmadın.” biçiminde algılarsak bir gün geri dönüp baktığımızda ağzımızdan çıkan sözcüklerin, Türkçe göründüğü hâlde Türkçenin sıcaklığını taşımadığını büyük bir sarsıntıyla anlayacağız. Bunun sonucunda sanki bir yabancının Türkçe konuşması gibi garip bir Türkçe ortaya çıkacaktır.

17. Bu parçada dilimizle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?

A) Etkileşim içinde olduğu ögelere

B) Korumanın önemine

C) Öz değerlerini yitirmesine yol açacak etkenlere

D) Söz varlığının zenginliğine

E) Duyarlığımızın nasıl oluşturulabileceğine

 

Masallar, dokusundaki kendine özgü şifrelerle, hâlâ sırrına erişilmemiş bilgelikleri, insanlığın ve hayatın gizemlerini barındırır. Atalarımızdan kalan birçok değerin erken yaşlarda, bilinçaltımıza yerleşmesini sağlar. Böylesine önemli olan masalların yaşatılması, üzerinde önemle durulması gereken bir konudur. Biz de bununla ilgili olarak kayıp masallar konusunda bir çalışma başlatmaya karar verdik. Konuyla ilgili ön araştırma yapmak için gittiğimiz yörük köyündeki bir eve misafir olduk. Evin on yaşındaki oğluna, “Biz yakında tekrar geleceğiz. O zamana kadar ninelerinden masal öğrenir misin?” dedim. Çocuğun cevabı şöyleydi: “Tamam, ben İnternetten indiririm hemen.” Çocuk, ninesi yerine İnterneti tercih etmişti. Karşılaştığımız bu üzücü durum, tıpkı masallardaki gibi pek çok şeyi anlatıyordu.

18. Bu parçada söylenenlerden aşağıdakilerin hangisi çıkarılamaz?

A) Yaşamımıza bilgisayarların giderek egemen olduğu

B) Halkın ortak yaratılarının ancak belirli yerlerde korunabildiği

C) Büyüklerden masal dinleme geleneğinin zayıfladığı

D) Çocukların duygu ve düşünce dünyasını biçimlendirmede büyüklerin etkisinin azaldığı

E) Masallarla birlikte kimi kültürel değerlerin yok olmaya başladığı

 

Yazarlar herkesten daha iyi gözlemcidir. Birisinin caddede karşıdan karşıya geçişi, birbirini tanımayan insanların göz göze gelişi sırasında yaşanan anlık gerilim, bir dudak bükme, köpeğin kediyi kovalayışı…

Bunların tümü gerçek hâllerinin imgeye dönüştürülmüş biçimiyle yazarların kurmaca metinler için kullandıkları görüntülerdir. Ayrıca aralarına yazınsal bir tutkal gibi düşsellik de girer hatta olmazsa olmazlardandır. Çünkü düşleri boğulmuş, belirli söylem kalıplarının içine sıkışmış, sözcük dağarcığı gibi düş dünyası da sürekli zenginleşmeyen bir yazarın yaratıcılığı ister istemez donup kalacaktır. Böyle bir yazar herkesin bildiği, sıradan değerlerle yetinecektir.

19. Bu parçada, bir yazarda bulunması gereken nitelikler arasında aşağıdakilerden hangisine yer verilmemiştir?

A) Zengin bir çağrışım dünyasına

B) Yorumlama gücünün gelişmişliğine

C) Yaşanılan gerçeklere sıkı sıkı bağlı kalmaya

D) Alışılmış anlatım biçimlerinin dışına çıkmaya

E) Sürekli yenilik arayışı içinde olmaya

 

Hepimiz dünyaya geldiğimizde bir toplumun, ailenin, kimliğin içinde buluruz kendimizi. Edebiyat işte bu kalıpları kırma arayışından doğar. Hayal ve gerçek, yaşam ve ölüm, ben ve öteki arasındaki bütün duvarları bir bir yıkar. Böylece kendine özgü bir biçimde, hayatın ve insanın özüne eğilebilmeyi, ona sevgiyle bakabilmeyi olanaklı kılar. Çünkü roman, öykü, şiir gibi edebiyat ürünleri bir başkasının acısını iliklerinde hissedebilme, kendini bir başka insanın yerine koyabilme yeteneği kazandırır. Çok farklı kesimlerden insanlara seslenir, onların kapılarını çalar; buyur edilir. İnsanlar ve toplumlar arasında köprüler kurar.

20. Bu parçada edebiyatın işlevleri arasında aşağıdakilerden hangisine yer verilmemiştir?

A) Toplumsal sorunlara çözümler getirme

B) Yerleşik değerleri sorgulama gücüyle donatma

C) İnsanların birbirini anlamasını kolaylaştırma

D) Kültürleri birbirine yakınlaştırma

E) Yaşamı, özgün bir yaklaşımla algılamayı sağlama

 

 

21. Aşağıdaki dizelerin hangisinde ayraç içinde verilen sanat yoktur?

A)    Bizden evvel buraya inen üç dört arkadaş

Kurmuştular tutuşan ocağa karşı bağdaş (Mürsel mecaz)

 

B)    Karlar etrafı beyaz bir karanlığa gömdü

Kar değil, gökyüzünden yağan beyaz ölümdü (Tezat)

 

C)    Sardı katil gece dünyayı siyah bir kefene

Bir emel yıldızı göz kırpıyor ancak aradan Teşhis)

 

D)    Öyle bir boşandın ki çöle benzer ömrüme

Bir Nuh tufanı oldu, sel değil, sağanak değil (Telmih)

 

E)    Çiziyorum havaya dünyamı bir çiçekle

Ve hayran bakıyorum bu rüya gibi şekle (İstifham)

 

(I) Onun şiirlerinde, masal, şiir, deyiş gibi halk edebiyatı ürünlerinin etkisi görülür. (II) Halk diline yaklaşmaya da özen gösteren bu sanatçının dizeleri toprak kokan yağmur damlaları gibidir. (III) Satırların arasından dökülür okuyucunun duygu dünyasına. (IV) Davetkârdır, sizi kendi dünyasına yavaşça çekip alır.

(V) O sesi ne zaman duydunuz, eşiği ne zaman geçtiniz, anlayamazsınız bile. (VI) Bu anlamda, resimleri de şiirleriyle büyük benzerlik gösterir sanatçının.

22. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangilerinde sanatlıca bir söyleyiş yoktur?

A) I. ve IV.             B) I. ve VI. C) II. ve V. D) III. ve IV.           E) V. ve VI.

 

Paylaşırsa dost paylaşırmış

İnsanın derdini, sevincini

Dost ümidiyle ortalığa düşmeye gör

Hangi kapıyı çalsam kimseler yok

Hangi omza dokunsam yabancı çıkar

23. Aşağıdakilerden hangisi içerdiği duygu yönünden yukarıdaki şiire anlamca en yakındır?

A) Ne yanar kimse bana âteş-i dilden özge

Ne açar kimse kapım bâd-ı sabâdan gayrı

 

B) Hep seninçündür benim dünyâ cefâsın çektiğim

Yoksa ömrüm varı sensiz neyleyim dünyâyı ben

 

C) Gülmek ol gonceye münâsibdir

Ağlamak bu dil-i hazîne gerek

 

D) Bülbüller öter güller açar şâd gönül yok

Hiç böyleliğin görmemişiz fasl-ı bahârın

 

E) Bâğ-ı dehrin hem hazânın hem bahârın görmüşüz

Biz neşâtın da gamın da rûzgârın görmüşüz

 

Olmuyor neyleyim

Olmuyor velinimetim efendim

Olmuyor yirminci asırda

Tarz-ı kadîm üzre gazeller söylemek

24. Bu dizelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Eski edebî anlayışa karşı çıkan bir anlayış dile getirilmiştir.

B) Yabancı kökenli sözcükler kullanılmıştır.

C) Yinelemeye başvurulmuştur.

D) Farklı duygular uyandırma amacı güdülmüştür.

E) Devrik cümlelerin etkileyiciliğinden yararlanılmıştır.

 

Ne halk türküleri ne de halk oyunları, ilk biçimlerini koruyabilir. Bunlar yayılma sürecinde birçok kez değişmiş, kimi zaman bu değişmelerle zenginleşmiş, kimi zaman da bayağılaşmıştır. Bu değişiklikleri yapanların da kim olduğu bilinmez.

25. Bu sözler aşağıdaki kavramlardan hangisini akla getirmektedir?

A) Yöresellik         B) İçtenlik              C) Anonimlik D) Abartılılık         E) Yalınlık

 

I. Makale                               açıklayıcı nitelik

II. Otobiyografi                     3. kişili anlatım

III. Köşe yazısı                     güncel sorunlar

IV. Hitabet                            seslenme sözleri

V. Masal                               tekerlemeler

27.  Yukarıdaki numaralanmış terimlerden hangisi, karşısındakiyle ilişkilendirilemez?

A) I.         B) II. C) III.      D) IV.      E) V.

 

Siyah ebrûların duruben çatma

Gamzen oklarını âşıka atma

Sana gönül verdim beni ağlatma

Benim gözüm nuru gönlüm sürûru

I. 11’li hece ölçüsüyle oluşturulmuştur.

II. Divan mazmunlarından yararlanılmıştır.

III. Konusu aşktır.

IV. Nazım türü ağıttır.

V. Zengin uyak kullanılmıştır.

29. Yukarıdaki dizelerle ilgili olarak verilen numaralanmış  bilgilerden hangileri yanlıştır?

A) I. ve II.               B) I. ve III.              C) II. ve V.             D) III. ve IV.           E) IV. ve V.

Güneş çekildi demin          Gidene bak gidene

Doğdu bir cenk akşamı     Güller sarmış dikene

Bu bütün günlerimin          Mevlâ sabırlar versin

İçime denk akşamı             Gizli sevdâ çekene

I. 7’li hece ölçüsüyle oluşturulmuştur.

II. Uyak (kafiye) şemaları aynıdır.

III. Nazım birimleri aynıdır.

IV. Doğaya özgü ögelerden yararlanılmıştır.

V. Bir dilek belirtilmiştir.

30. Yukarıdaki numaralanmış bilgilerden hangileri verilen  şiirlerin ortak özelliği değildir?

A) I. ve II. B) I. ve III. C) II. ve V. D) III. ve IV. E) IV. ve V.

 

----, Tasvir-i Efkâr’da yayımlanan “Lisan-ı Osmanînin

Edebiyatı Hakkında Bazı Mülahazâtı Şâmildir” adlı makalesinin ---- Dönemindeki dil anlayışını belirleyecek düzeyde bir içeriği vardır.

39. Bu cümlede boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangileri sırasıyla getirilmelidir?

A) Namık Kemal’in – Millî Edebiyat

B) Şinasi’nin – Tanzimat

C) Recaizade Mahmut Ekrem’in – Servet-i Fünûn

D) Tevfik Fikret’in – Fecr-i Âtî

E) Yahya Kemal Beyatlı’nın – Cumhuriyet

 

40. Aşağıdaki yapıtlardan hangisi tür bakımından ötekilerden farklıdır?

A) Mahur Beste     B) Sürgün           C) Ölmez Otu D) Makber E) Aylak Adam

 

Şairler Topluluklar Akımlar

----                          Servet-i Fünûn     Batıcılık

Ziya Gökalp          ----                          Türkçülük

Namık Kemal      Encümen-i Şuarâ ----

41. Yukarıda şairlerin, içinde yer aldıkları topluluklar ve savundukları düşünce akımları verilmiştir. Tablodaki boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Ahmet Hamdi Tanpınar – Beş Hececiler – Türkçülük

B) Mehmet Âkif Ersoy – Genç Kalemler – Batıcılık

C) Tevfik Fikret – Genç Kalemler – Osmanlıcılık

D) Yahya Kemal Beyatlı – Yedi Meşaleciler – Osmanlıcılık

E) Tevfik Fikret – Beş Hececiler – Batıcılık

 

Memleketi ve memleket gerçeklerini yansıtmayı amaçlayan Millî Edebiyat Dönemi roman ve öyküsünün anlatımı, büyük ölçüde gözlemci gerçekçiliğe dayanır. Bu dönemin ünlü yazarlarından biri olan ---- gerçekçilik akımına bağlı kalmıştır.

42. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıda verilenlerden hangisi getirilemez?

A) Reşat Nuri Güntekin

B) Refik Halit Karay

C) Yakup Kadri Karaosmanoğlu

D) Memduh Şevket Esendal

E) Abdülhak Şinasi Hisar

 

----, bir şiiri dışında hece ölçüsünü kullanmamıştır.

Birer gereç gözüyle baktığı “aruz”la “uyak”ı, yazdığı her şiirde özenle kullanmıştır. Ayrıca aruz kusuru yapmamak için çaba harcamıştır. Onun için ileri sürülen, “---- gibi aruzu Türkçe sözcüklere uygulamak için şiiri düz yazıya indirgemeyen bir şairdir.” görüşü tüm eleştirmenlerce onaylanmıştır.

43. Bu parçada boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Yahya Kemal Beyatlı – Mehmet Âkif Ersoy

B) Halit Fahri Ozansoy – Orhan Seyfi Orhon

C) Ziya Gökalp – Mehmet Emin Yurdakul

D) Ahmet Hamdi Tanpınar – Cahit Sıtkı Tarancı

E) Faruk Nafiz Çamlıbel – Arif Nihat Asya

 

Özellikle, yarattığı karakterlerle ünlenen, daha çok kadınlar arasından seçtiği kişileri bütün psikolojik incelikleriyle ustaca canlandıran yazarımız ----.

44. Bu cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Yakup Kadri Karaosmanoğlu’dur

B) Halide Edip Adıvar’dır

C) Refik Halit Karay’dır

D) Ömer Seyfettin’dir

E) Reşat Nuri Güntekin’dir.

 

Önce Fecr-i Âtî’ye girip onun sanat anlayışına uygun şiirler yazmış olan ----, 1911’den sonra, şiirlerini “Yeni

Lisan” anlayışıyla yazmaya başladı. Ömer Seyfettin ve Ziya Gökalp ile birlikte “Yeni Lisan”ı açıklamaya çalıştı. Kısa bir süre içinde heceyle yazmaya başladı.

Şiirlerinin bir kısmını Geçtiğim Yol adlı kitapta topladıktan sonra, şiiri de bırakarak edebî incelemelerle uğraştı.

45. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Faruk Nafiz Çamlıbel   B) Yusuf Ziya Ortaç

C) Ali Canip Yöntem D) Orhan Seyfi Orhon

E) Hamdullah Suphi Tanrıöver

 

Peyami Safa, Tanzimat’tan itibaren Türk romanının değişmez ana konularından biri olan yanlış Batılılaşmanın toplumsal yapıda yol açtığı yıkımları hemen hemen bütün yapıtlarında işler. Bunlardan biri olan ---- adlı yapıtında, farklı kültürleri, dünya görüşlerini ve yaşama biçimlerini anlatır. Özellikle Doğu ve Batı çatışmasını yansıtmayı amaçlayan romanın iletisi, roman kahramanlarından Neriman’ın yaşadığı bunalımlar ve iç çatışmalar yoluyla biçimlendirilir.

46. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Bir Tereddüdün Romanı

B) Dokuzuncu Hariciye Koğuşu

C) Mahşer

D) Fatih-Harbiye

E) Yalnızız

 

Türk edebiyatının en iyi romanlarından olan ---1949’da kitap olarak basılır. ---- İstanbul’a olan derin sevgisini yansıttığı bu romanında, Mümtaz ile Nuran’ın aşkı çerçevesinde eski-yeni, Doğu-Batı ve aşk ile toplumsal sorumluluk arasındaki çatışmayı ve bu çatışmaların doğurduğu bireysel bunalımları irdeler.

49. Bu parçada boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangileri sırasıyla getirilmelidir?

A) Baba Evi – Orhan Kemal

B) Huzur – Ahmet Hamdi Tanpınar

C) Küçük Ağa – Tarık Buğra

D) Bir Düğün Gecesi – Adalet Ağaoğlu

E) Yorgun Savaşçı – Kemal Tahir

 

Çağdaş Türk şiirinin bütün dönemlerini, bütün akımlarını kapsayan ortak özelliklerin başında dil gelir. Bu şiirlerin dili yapay bir dil değil, konuşulan Türkçedir.

Arada, konuşulan Türkçeden zorlama bir öz Türkçeye ya da divan edebiyatının inceliklerine kapılarak Osmanlıcaya yönelenler olmuştur. Ama bunlar sayılı örneklerdi. Genellikle, her gün yeni bir inceliği keşfedilen konuşma dilimiz işlenmiştir.

50. Aşağıdakilerden hangisinin dil tutumu bütün yönleriyle, bu parçada anlatılanlarla uyuşmaz?

A) Faruk Nafiz Çamlıbel

B) Fazıl Hüsnü Dağlarca

C) Cahit Sıtkı Tarancı

D) Mehmet Emin Yurdakul

E) Ahmet Hâşim

 

51. Aşağıdakilerin hangisinde bir bilgi yanlışı vardır?

A) Epik şiirin ustası olan Fazıl Hüsnü Dağlarca, Kurtuluş Savaşı ile ilgili destansı, lirik şiirleriyle tanınır.

B) Metafizik konularla ilgilenen Necip Fazıl Kısakürek, uzun yıllar Büyük Doğu adlı dergiyi çıkarmış; tarih, medeniyet, Batılılaşma ve politika konularında yazılar yazmıştır.

C) Ahmet Muhip Dıranas, öykülerinde şiirsel bir söyleyişe, insanlar arasındaki sıcak ilişkilere yer vermiştir.

D) Arif Nihat Asya, yurt, millet ve bayrak sevgisiyle ilgili şiirler yazmış; şiirleriyle millî duyguları harekete geçirmiştir.

E) Orhan Veli Kanık, şairane söyleyişlerden, basmakalıp söz ve benzetmelerden kaçınmış; gündelik yaşamı, günlük konuşma diliyle, esprili bir biçimde anlatmıştır.

 

52. Aşağıdakilerin hangisinde bir bilgi yanlışı vardır?

A) Bilge Karasu, Yeni Yalan Zamanlar’da büyük ölçüde kadın sorunlarını somutlayıcı bir tutumla yansıtmaya çalışmıştır.

B) Romanlarında bilinç akışı, iç monolog gibi yeni anlatım teknikleriyle kendine özgü bir yol bulan

Adalet Ağaoğlu’nun ilk romanı, Ölmeye Yatmak’tır.

C) Oğuz Atay’ın Tutunamayanlar romanı, ele aldığı konu, konuyu işleyiş tarzı ve kullanılan yeni anlatım teknikleri bakımından dikkate değer niteliklertaşır.

D) Yusuf Atılgan’ın Anayurt Oteli adlı romanı, aynı otelde kâtiplik yapan Zebercet adlı kahramanın ruhsal dünyasının açığa çıkarılması üzerinde şekillenir.

E) Toplumcu gerçekçi tutumla bireyin iç dünyasına kapanışını birlikte anlatan Haldun Taner, Şişhaneye

Yağmur Yağıyordu, On İkiye Bir Var adlı kitapları ile ödül almıştır.

 

Göğsü bağrı açıktı. Elinde orak vardı. Ekin biçiyordu.

Yüzünü toprağa, sırtını güneşe vermişti. Tarladaki ekini kurtarmaya çalışıyordu. Sırtında kaput bezinden bir iç gömleği vardı. Dışlığı yoktu. İç gömleği kirden meşine dönmüştü. Elindeki orak küçüktü, koç boynuzu kadar bir şeydi. Bu yılın buğdayı geçen yılın buğdayından uzun gibi geliyordu gözüne. Dizine çıkmıyordu ama kıraçta ne buğdaylar olmuştu bundan boysuz. “Biz bu cenabet topraklarda çok buğdaylar gördük bacaksız, çok arpalar biçtik cüce.” dedi içinden. Adam usta orakçıydı. Ama ustalık para etmiyordu kıracın ortasında. Bunalıyor, ikide bir dikiliyor, elini kalçasına koyup küçük, kaplumbağa gözlerini kısarak aşağılara, yola bakıyordu. Gelip geçen “otopos”ları izliyordu. Ama çok dikelemiyordu, karısı mız mız ediyor, oğlu kararıyordu. Gözünün kuyruğuyla baksa anlardı. Yüzde yüz kızıyorlardı.

53. Bu parçadan edebiyatımızdaki toplumcu gerçekçi hikâye ve roman anlayışıyla ilgili aşağıdaki özelliklerden hangisi çıkarılamaz?

A) Köye ve köylüye yönelme anlayışı benimsenmiştir.

B) Kişiler iç ve dış dünyasıyla birlikte ele alınmıştır.

C) Sorunların yansıtılması amaçlanmıştır.

D) Gözleme dayalı bir anlatım söz konusudur.

E) Halkı aydınlatma amacı güdülmüştür.

 

Dünya edebiyatında, Rus yazarı Çehov’un öncüsü olduğu, anlatımı olaya yaslandırmayan, geleneksel anlamda serimi, düğümü, çözümü olmayan bir öykü türüdür durum öyküsü.

54. Aşağıdaki yazarlardan hangisi özellikle bu öykü türünde ürün vermemiştir?

A) Memduh Şevket Esendal

B) Sait Faik Abasıyanık

C) Vüsat O. Bener

D) Ömer Seyfettin

E) Oktay Akbal

 

55. Aşağıdakilerden hangisi modernizmi esas alan yapıtların belirleyici özelliklerinden biri değildir?

A) Okurların merak duygusunun kamçılanması amaçlanır.

B) Yaşamın çok boyutlu ve kavranması zor gerçeklerden oluştuğu savunulur.

C) Anlatıcı, büyük ölçüde birey bilinciyle kendi

“ben”ini öne çıkarır.

D) Topluma ait değerleri yansıtma amacı yoktur.

E) Anlatılanlar kişilerin iç dünyasının süzgecinden geçirilerek verilir.

 

Bazen düşünüyorum da eğer benim yazdıklarım hayatla ilgili değilse insanların yaşadığı nasıl bir dünya? Bana göre, tüm kitaplarım gerçeği yansıtıyor. Ama hangi gerçeği? Benim gördüğüm gerçeği.

56. Bu parçada sanat anlayışını belirten yazarın aşağıdaki akımlardan hangisine bağlı olduğu söylenebilir?

A) Natüralizm      B) İzlenimcilik C) Klasisizm        D) Gerçeküstücülük           E) Sembolizm


 

Öğretmen - Öğrenci Girişi